Thơ Thập ngôn

21 - Thơ Thập ngôn

(Gieo vần liền)

 

Bảng luật:

 

x T x B x T x B x T (v1)
x B x B x T x B x T (v1)
x T x T x B x T x B (v2)

x B x T x B x T x B (v2)

 

x T x B x T x B x T (v3)

x = có thể là thanh bằng – thanh trắc tùy ý

T = bắt buộc phải là vần trắc

B = bắt buộc phải là vần bằng

V1, v2 = chỉ là ký hiệu của những thanh vần với nhau. V1 sẽ vần với v1, v2 thì vần với v2. (Chữ cuối của câu 1-2, 3-4 vần với nhau).

 

thơ Thập ngôn này mang tính thử thách cao và thể hiện một sự kiểm soát tinh tế về âm luật:

1. Tính Nhịp Điệu Phức tạp: Sự thay đổi luật thanh điệu ở từng câu (C1, C2, C3, C4 đều khác nhau) khiến nhịp điệu của khổ thơ trở nên đa dạng và khó đoán. Điều này rất phù hợp cho thơ tự sự hoặc trình bày các luận điểm triết học, nơi mà sự thay đổi giọng điệu là cần thiết.
2. Sự Đối Lập và Hài Hòa:
• Đối lập thanh: Luật thanh điệu biến đổi liên tục (TBTBT, BBTBT, TTBTT, BTBTB), giúp tránh sự đơn điệu của một câu thơ dài 10 chữ.
• Hài hòa vần: Mặc dù luật thanh ở giữa câu khác nhau, việc gieo vần liền V1 (Trắc) và V2 (Bằng) ở chữ cuối giúp duy trì sự liên kết âm nhạc giữa các cặp câu.
3. Tính Tự Do: Mặc dù luật thanh điệu rất khắt khe, việc để các vị trí còn lại là "x" (tự do) giúp tác giả có thể dễ dàng điền từ mà vẫn giữ được tính tự nhiên của câu thơ dài.

 

Ví dụ:

 

 

NHỊN NHAU MỘT CHÚT

Thơ Thập ngôn

(Gieo vần liền)

 

Thủa trước em về xinh xắn, ngoan hiền thật đấy

Lời dạ tiếng thưa, mềm ngọt xuôi tai như vậy

Ngày ngày cơm nước nào đâu than vãn tị ganh
Mà hôm nay nhé em so bì cả với anh

 

Có phải là anh không phụ giúp em mỗi bữa

Chỉ tại hôm nay công việc rất cần sửa chữa
Nên về hơi muộn cũng là chuyện quá bình thường

Vậy mà… trời ạ! Sao em đổi tính dở ương

Cơm vẫn không thèm nấu mặt còn vênh ngang bướng

Người vợ ngoan hiền đã vượt những gì tưởng tượng

Giận nên anh mắng nặng lời chẳng nhẽ mắng yêu
Em thì nức nở vạ mồm nhảy nhót ra nhiều

 

Bố mẹ về phòng, em được cớ gào to hơn nữa
Quá đáng lắm rồi, lời lẽ còn văng bừa phứa

Nghiến răng buông cái tát này mà đau rụng con tim
Thế nhưng mà vẫn om xòm đâu có lặng im

 

Gió đổi chiều từ hôm ấy mạnh hơn lạnh lẽo

Bực tức trong anh cũng đã vơi rồi tàn héo

Lỗi anh đã nhận, do anh nóng nảy cộc cằn

Cũng thề nguyền bằng tất cả sự ăn năn

 

Anh chẳng thể tin mình đã gieo điều cay đắng

Tổ ấm ngày xưa giờ bỗng hóa thành lạnh vắng

Em còn đánh tiếng có ngày dứt bước ra đi?

Đơn ly hôn cũng viết rồi anh biết nói gì

 

Hãy xé đơn kia và hãy cho anh cơ hội

Cha mẹ vẫn bao dung vẫn đưa đường chỉ lối

Sửa mình một chút để gìn giữ vẹn tình ta

Sẽ dừng gió ngược, nắng bừng thắm sắc muôn hoa.

 

Bình tĩnh lại đi, đừng khiến nhau thêm khổ nữa

Anh hứa từ nay không để phải em chọn lựa

Mong manh hạnh phúc cần vun đắp bởi đôi tay

Nhịn nhau một chút sẽ không chịu những đắng cay.

 

Vợ hỡi quay về đừng dứt bỏ ân tình cũ

Chớ để trong lòng đầy tủi hờn mà sầu ủ

Biết rằng dẫu muộn vẫn mong thắp sáng niềm tin

Cùng nhau nối lại sợi tình thủa trước giữ gìn

 

Anh biết giận hờn làm rạn vỡ thêm lòng dạ

Hãy cố nhường lời đừng để khổ đau hành hạ

Về đi dẫu muộn lòng anh vẫn đợi chờ mong

Niềm vui quay lại cùng nhau bồi đắp tình nồng

 

21/01/2026

Nguyên Hữu