SAU HỒI CHUÔNG

 

 

SAU HỒI CHUÔNG

* Thơ Bát ngôn *

(Gieo vần chéo)

 

Bấm điện thoại gọi cho cô bạn thân

Hồi chuông đổ nhưng sao không bắt máy

Kiên nhẫn đợi vì hiện tại cô cần

THÌ TA THỬ HỎI KIẾP NGƯỜI CÒN CHI?

 

 

THÌ TA THỬ HỎI KIẾP NGƯỜI CÒN CHI?

(Dĩ đề vi thủ)

 

Thì đổi về đây một nụ cười

Ta cùng mộng mị khóc sao tươi

Thử hoài lệ vẫn sầu hoen mắt

Hỏi mãi tim đang tủi ngấn trời

CHIẾU TƯỚNG

 

 

CHIẾU TƯỚNG

(Phá lục)

 

Rượu ngấm thân rồi chẳng hay

Xe rùa ngất ngưởng tiễn đưa đây

Bình nghiêng đỏng đảnh niềm vui múa

Áo mặc bồng bềnh giấc mộng bay

Thơ Tân hình thức

 

 

1. Khái niệm

Thơ Tân hình thức (New Formalism Poetry) là một khuynh hướng thơ hiện đại xuất phát từ phong trào New Formalism ở Hoa Kỳ vào khoảng thập niên 1980–1990. Ở Việt Nam, phong trào được Khế Iêm giới thiệu và phát triển từ khoảng năm 2000 thông qua Tạp chí Thơ.

Mục tiêu của thơ Tân hình thức không phải quay trở lại thơ truyền thống mà là kết hợp giữa hình thức có tổ chức của thơ cổ điển với tinh thần tự do của thơ hiện đại, tạo nên một phương

TỊCH MỊCH

 

TỊCH MỊCH

(Thủ nhất tự)

 

Khi nhớ hoa rơi cũng đã già

Khom người lặng lẽ nhặt sầu qua

Không hình hạ vẫn thương nhiều lắm

Khuyết bóng xuân đâu thích nữa mà

CŨ NGÀY XƯA VÉ

 

CŨ NGÀY XƯA VÉ

(Hoán vận)

 

Xin về một vé Cũ ngày Xưa

Gặp muối già to Củ mập Chưa

Dái mít non xanh Đầy lại Hết

Cùi chanh cỗi trắng Đủ coi Thừa

Thủ vĩ điệp vận

 

1. Phân biệt: Thủ Vĩ Điệp Vận vs. Thủ Vĩ Ngâm

• Thủ Vĩ Ngâm: Là việc lặp lại nguyên cả câu thơ (đầy đủ nghĩa và cấu trúc) từ câu 1 xuống câu 8.
• Thủ Vĩ Điệp Vận: Như tên gọi của nó, nhấn mạnh vào yếu tố "Điệp Vận" (lặp lại vần/chữ gieo vần). Tức là ở câu 1 và câu 8, bạn không nhất thiết phải lặp lại cả một câu thơ dài, mà chỉ cần bảo đảm chữ cuối cùng (tiếng gieo vần) của câu 1 và câu 8 là cùng một chữ (đồng âm và đồng chữ).

DƯỚI LỚP VỎ MỚI

 

 

DƯỚI LỚP VỎ MỚI

*** Thơ 5 chữ ***

 

Cuộc phẫu thuật đã xong

Bắt đầu cuộc đời mới

Như điều hắn từng mong

Hạnh phúc đang tìm tới

Vận hồi đầu

 

1. "Vận Hồi Đầu" hiểu đơn giản là gì?

• Vận: Nghĩa là chữ, là vần.
• Hồi Đầu: Nghĩa là quay ngược trở lại điểm xuất phát.

Trọn vẹn ý nghĩa của thể loại này là: Chữ cuối cùng của câu thơ sẽ quay ngược lại, làm chữ đầu tiên của chính câu thơ đó.

• Công thức chung cho mỗi câu: [Chữ A] + 5 chữ ở giữa + [Chữ A]

NGƯỜI ĐI QUA

 

NGƯỜI ĐI QUA

(Cô nhạn nhập quần)

 

Gió nhạt nghiêng rèm thấy được không

Mà sao lặng đứng ngó trông đường

Mành thưa nắng lọt phơi làn ngọc
Cửa hẹp xuân tràn đượm nét sương

MÊ TÍN

 

MÊ TÍN

* Thơ Nhị ngôn *

(Gieo vần nối)

 

Dấu hiệu

Dựa vào

Như nào

ĐỘ THẾ TỪ BI

 

 

ĐỘ THẾ TỪ BI

(Bát điệp)

 

Lòng từ Phật độ giữa trùng dương

Phật rưới Cam lồ giải nghiệp vương

Phật cưỡi kim ngư rời bến tục

Mây vờn bóng Phật ngự Tây phương

ẤM ỨC BÊN HỒ

 

 

ẤM ỨC BÊN HỒ

* Thơ Thất ngôn *

(Gieo vần ba tiếng)

 

Mặt hồ như một chiếc gương soi

Thấy rõ bên trên có người đòi

Muốn chụp ảnh hoa sen bằng được

BÊN HIÊN NHÀ

 

BÊN HIÊN NHÀ

*** Thơ Bát ngôn ***

(Gieo vần ôm)

 

Trời đổ trận mưa to như trút

Cơn gió tìm dấu cũ nức nở than

Tiếng vọng lên tới tận mãi mây ngàn

CHUYỆN CỔ TÍCH TRONG TÔI

 

 

CHUYỆN CỔ TÍCH TRONG TÔI

 

Cổ tích là truyện dân gian

"Ngày xửa ngày xưa" mở màn hiện ra

Trí tưởng tượng vốn bao la

Ước mơ công lý luôn là đẹp tươi.

 

Cốt truyện kì ảo tuyệt vời

Vấn nghi

 

VẤN NGHI (thể thất ngôn bát cú Đường luật)

1. Cốt lõi kỹ thuật

• Giữ nguyên khung thất ngôn bát cú
• Giữ luật:
• Bằng / Trắc theo bảng quy định
• Vần Bằng (thường ở câu 1, 2, 4, 6, 8 theo hệ thống bạn đang dùng)

AN TOÀN GIAO THÔNG MÙA GẶT

 

AN TOÀN GIAO THÔNG MÙA GẶT

(Tính Danh)

 

“Đường xưa lối cũ” rải chăng vàng?

“Gió cuốn rơm nồng” chắn mắt quan

“Thóc đổ đầy kho” đừng vội vã

“Xe chờ chật lối” chớ nghênh ngang

HIỂM HỌA MÙA GẶT

 

 

HIỂM HỌA MÙA GẶT

(Vấn đáp)

 

Đốt rạ rơm nhiều mắt có cay?

Thưa rằng: lửa cháy bụi mờ ngay.

Đường nào thóc rải phơi đầy lối?

Lộ hiểm xe chèn lái mỏi tay.

NGÃ ĐÊM

 

 

NGÃ ĐÊM

* Thơ Nhị ngôn *

(Gieo vần nối)

 

Tối trời

Bị ngã

Đau quá

GIAO MÙA

 

 

GIAO MÙA

* Thơ Tứ ngôn *

(Gieo vần nối)

 

Ngẫu nhiên một buổi

Lá úa trên cây

Màu trắng đám mây

AN LẠC

 

AN LẠC

(Yết Hậu)

 

Đạo sáng hào quang khắp cõi đời

Tòa sen Phật ngự giữa mây trời

Từ bi độ thế xua phiền não

Thảnh thơi.

ÁO DÀI VÀ CẢM HỨNG

 

ÁO DÀI VÀ CẢM HỨNG

* Thơ Ngũ ngôn *

(Gieo vần nối)

 

Một đường cong khoe dáng

Áo dài trắng như mây

Này em hỡi có hay

Thủ nhất đồng

 

1. "Thủ Nhất Đồng" là gì?

"Thủ" là đầu, "Nhất" là một, "Đồng" là cùng một chữ.

• Khác với Thủ Nhất Thanh chỉ yêu cầu cùng âm hoặc thanh điệu, Thủ Nhất Đồng đòi hỏi từ đứng đầu của cả 8 câu trong bài thơ phải là cùng một chữ duy nhất.
• Ví dụ: Nếu bạn chọn chữ "Ta", thì cả 8 câu thơ đều phải bắt đầu bằng: "Ta... / Ta... / Ta...".

---

2. Phân tích chi tiết hai bảng luật

MÓN QUÀ CỦA XUÂN THÌ

 

 

MÓN QUÀ CỦA XUÂN THÌ

* Thơ Bát ngôn *

(Gieo vần liền)

 

Tiếng những động cơ xe nổ giòn tan

Vọng vào căn phòng rồi đi vội vàng

Mùa bất lực thấy rằng quá yếu đuối

ĐOÁ SEN TÌNH YÊU

 

 

ĐOÁ SEN TÌNH YÊU

(Lục bát biến thể)

 

Một đóa sen đẹp dịu hiền

Là buổi đầu tiên anh được gặp em

Có phải những cánh hoa sen

Gìn giữ ngày đêm trước nắng gió đùa

Thủ nhất thanh

 

1. "Thủ Nhất Thanh" là gì?

"Thủ" là đầu, "Nhất" là một, "Thanh" là âm thanh hoặc thanh điệu. Đây là kỹ thuật mà từ đứng đầu của tất cả 8 câu trong bài thơ đều phải có cùng một âm hoặc cùng một thanh điệu.

• Ví dụ: Nếu chọn âm "a" và thanh ngang, các câu đều phải bắt đầu bằng: Ta, ma, ra, ca, hoa....
• Ví dụ: Nếu chọn thanh trắc, các câu có thể bắt đầu bằng: Cá, giá, ná, đá....

---

2. Phân tích chi tiết hai bảng luật

PHƯỢNG ĐỎ CHỜ AI

 

PHƯỢNG ĐỎ CHỜ AI

* Thơ Ngũ ngôn *

(Gieo vần liền)

 

Hoa phượng vẫn đỏ tươi

Vẫn thách thức mặt trời

Mà người xưa chẳng thấy

TRUYỀN THUYẾT LÀ GÌ?

 

TRUYỀN THUYẾT LÀ GÌ?

 

Hiểu: truyền thuyết - chuyện dân gian

Sử xưa lồng ghép muôn vàn huyền linh

Lời dân gửi gắm niềm tin

Ngợi ca, nhắc nhở, giữ gìn nét xưa.

 

Anh hùng tài đức có dư

THƯ TÌNH ĐÔI DÉP

 

 

THƯ TÌNH ĐÔI DÉP

(Thơ Song bát tứ)

 

Bức thư tình đầu tiên anh đã viết

Nhưng chưa dám gửi cho em là thiệt

Vì anh sao chép

 

Anh thấy ý đẹp lời hay trong đó

TĨNH CƯ

 

TĨNH CƯ

*** Thơ Thất ngôn ***

(Gieo vần ôm)

 

Trà thơm ngát khói bay lan tỏa

Lòng yên vui gởi gắm chút tình

Bình tâm khi lặng lẽ một mình

MỘT LẦN THA

 

 

MỘT LẦN THA

(Độc vận)

 

Bất cứ điều gì cũng thứ tha

Dù rằng luật pháp khó dung tha

Nhiều khi kẻ dại không nên chấp

Lắm lúc tên khờ cũng phải tha

NỖI NIỀM TRÊN CÁT

 

NỖI NIỀM TRÊN CÁT

* Thơ Thất ngôn *

(Gieo vần nối)

 

Quê nghèo vậy cho nên khắc khổ

Nhiều trai làng nhìn ngó bỏ đi

Làm công nhân, cửu vạn, cu-li

VỖ VỀ

 

 

VỖ VỀ

*** Thơ Ngũ ngôn ***

(Gieo vần ôm)

 

Bát canh thơm khẽ đợi

Hạt sen nhuyễn vị bùi

Mong nàng hết ngậm ngùi

TINH GIẢM BIÊN CHẾ

 

 

TINH GIẢM BIÊN CHẾ

* Thơ Thập ngôn *

(Gieo vần ôm)

 

Hồi hộp và bồn chồn những đôi mắt nhìn nhau

Thấy rõ sự lo âu trong lần được hẹn gặp

Những ánh mắt nhớn nhác, những đôi môi lắp bắp

Gieo vần nối

 

Luật Gieo Vần Nối là một kỹ thuật gieo vần liên hoàn giữa các khổ thơ, tạo ra sự gắn kết chặt chẽ và nhịp điệu luân chuyển không ngừng.

Dưới đây là phân tích chi tiết và ví dụ minh họa:

---

1. Phân tích cấu trúc tổng quát

Cấu trúc của một khổ thơ (4 câu) theo luật này sẽ như sau:

• Câu 1: Tự do (thường không vần với câu 2, 3).

Gieo vần cách

 

 

Gieo vần cách:
Trong một khổ 4 câu, chữ cuối câu 2 vần với câu 4 hoặc câu 1 vần với câu 3.(2 khổ còn lại sẽ ngược vần và không được vần với nhau)

            a, Gieo vần cách trên B: Trong một khổ 4 câu, chữ cuối câu 1 vần với câu 3 nhưng phải là vần bằng. Chữ cuối câu 2-4 phải là vần Trắc không vần với nhau.

b, Gieo vần cách trên T: Trong một khổ 4 câu, chữ cuối câu 1 vần với câu 3 nhưng phải là vần

Gieo vần chéo

 

Gieo vần chéo:

1. Gieo Vần Chéo B (Bằng)

Ở hình thức này, âm hưởng chủ đạo ở các câu lẻ là vần Bằng, tạo cảm giác êm ái, dàn trải, xen kẽ với các câu chẵn là vần Trắc mạnh mẽ.

• Cấu trúc:
• Câu 1: Chữ cuối là vần Bằng (vần với câu 3).

MỸ VỊ

 

 

MỸ VỊ

***Thơ Lục ngôn***

(Gieo vần ôm)

 

Trắng muốt tựa như bông tuyết

Cánh mềm đặt xếp từng hàng

Nhụy vàng hương tỏa dịu dàng

Gieo vần liền

 

Gieo vần liền (liền kề):

 

Cách gieo vần này là một biến thể linh hoạt, giúp bài thơ có nhịp điệu luân phiên, tạo ra sự cân bằng giữa các sắc thái âm thanh. Dưới đây là phần bình và giải thích chi tiết dựa trên quy tắc:

---

1. Giải thích khái niệm "Vần Liền" (Liền kề)

Trong thơ ca, vần liền là cách gieo vần vào các chữ cuối của những câu thơ đứng kế tiếp nhau. Theo quy tắc của bạn:

Gieo vần lưng

 

Yêu vận (hay còn gọi là Vần lưng) là một kỹ thuật gieo vần đặc trưng trong thơ ca Việt Nam, giúp các câu thơ có sự gắn kết nội tại, tạo nên nhịp điệu uyển chuyển và "nhạc tính" cho bài thơ.

Dưới đây là bình luận và giải thích chi tiết về các cách gieo vần:

---

1. Định nghĩa chung về Yêu vận

Yêu vận là vần nằm ở "lưng chừng" câu thơ (chữ "Yêu" trong tiếng Hán có nghĩa là cái eo/lưng).

• Cơ chế: Chữ cuối của câu trên sẽ hiệp vần với một chữ nằm ở giữa câu dưới.