2 – Thơ tự do
(Gieo vần lưng B)
1. Khái niệm
Đây là dạng thơ tự do không bị ràng buộc bởi niêm, luật hay số câu trong mỗi khổ. Tuy nhiên, bài thơ tuân theo quy tắc gieo vần lưng, tức là vần được đặt ở giữa câu, thay vì cuối câu như đa số các thể thơ truyền thống.
Có thể áp dụng cho:
- Thơ Tam ngôn (3 chữ)
- Thơ Ngũ ngôn (5 chữ)
- Thơ Thất ngôn (7 chữ)
- Thơ Cửu ngôn (9 chữ)
- Thơ Tự do
Điểm chung: mỗi câu đều phải có số chữ lẻ để luôn tồn tại một chữ chính giữa làm vị trí gieo vần.
2. Quy tắc gieo vần
- Chữ nằm chính giữa câu là chữ mang vần.
- Chữ này sẽ hiệp vần với chữ giữa của những câu theo quy luật người viết lựa chọn.
- Vần bằng (B)
3. Quy ước với vần bằng
Nếu gieo vần lưng bằng (B) thì:
- Chữ giữa câu phải là thanh bằng.
- Câu kết thúc của khổ thơ trước cũng phải kết bằng thanh bằng.
Quy ước này giúp tạo sự chuyển tiếp âm hưởng mềm mại giữa hai khổ thơ.
Ví dụ sơ đồ:
Khổ 1
x x B x B1
x x B1 x B2
x x B2 x B3
Khổ 2
x x B3 x 4
x x B4 x B5
...
Ở đây:
- Chữ giữa các câu đều mang vần bằng. Chữ cuối câu cũng mang thanh bằng
4. Vì sao phải dùng số chữ lẻ?
Ví dụ:
5 chữ
Mây / bay / ngang / đỉnh
/ núi
↑
vị trí gieo vần
7 chữ
Con / đường / chiều / phủ
/ đầy / lá / rơi
↑
9 chữ
Một / mùa / hoa / nở / giữa
/ trời / xanh / biếc / mãi
↑
Nếu câu có số chữ chẵn thì không tồn tại một chữ chính giữa duy nhất, làm mất vị trí cố định để gieo vần lưng.
5. Ưu điểm
- Giữ được tính tự do của thể thơ.
- Tạo nhạc tính mới lạ.
- Dễ tạo mạch âm thanh xuyên suốt bài thơ.
- Vần nằm trong câu nên âm điệu kín đáo, tự nhiên hơn vần chân.
6. Lưu ý
- Không bắt buộc số câu trong mỗi khổ.
- Không có quy định niêm, luật hay đối.
- Chỉ cần thống nhất vị trí gieo vần.
- Mỗi câu phải có số chữ lẻ.
- Nếu sử dụng vần lưng bằng, câu cuối của khổ trước phải kết thúc bằng thanh bằng để bảo đảm sự liên kết âm vận giữa các khổ.
Tóm tắt đặc điểm
|
Tiêu chí |
Quy định |
|
Thể thơ |
Thơ tự do |
|
Số chữ mỗi câu |
Số lẻ (3, 5, 7, 9... hoặc số lẻ bất kỳ) |
|
Vị trí gieo vần |
Chữ chính giữa câu (vần lưng) |
|
Kiểu vần |
Vần bằng hoặc vần trắc |
|
Niêm luật |
Không có |
|
Đối |
Không bắt buộc |
|
Số câu mỗi khổ |
Tự do |
|
Quy ước khi gieo vần bằng |
Chữ giữa câu là vần bằng và câu cuối của khổ trước phải kết thúc bằng thanh bằng để nối vần sang khổ sau. |
Ví dụ:
NGƯỜI MẪU QUẢNG CÁO
*** Thơ tự do ***
(Gieo vần lưng)
Dáng hồng nghiêng lộ trắng bờ vai
Ánh mắt mê say chợt sáng ngời
Đàn kia ngân lời ghẹo ngọt thêm
Kẻ si nhũn mềm dệt mộng lành
Chiếc áo mỏng manh đón gió xuân
Đường cong tuyệt trần đắm mắt ai
Suối tóc buông dài trong gió chiều
Kẻ ôm mộng mị liều mình gieo ý thơ
Lời thơ vang
Theo tiếng đàn ngân nga
Không gian giao hòa với lòng người
Khách xem mê luyến nụ cười mãi không muốn rời đi.
27/08/2026
Nguyên Hữu
Không có nhận xét nào :
Đăng nhận xét